https://arpp.tabrizu.ac.ir/ پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی fa daily 1 Sat, 20 Sep 2025 00:00:00 +0330 Sat, 20 Sep 2025 00:00:00 +0330 https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20378.html کنه قرمز مرکبات (McGregor Panonychus citri) یکی از مهمترین آفات نهالستان‌ها و باغ‌های بارده مرکبات در ایران و جهان است. در این تحقیق، کارایی شش تیمار شامل کنه ­کش آبامکتین اس‌سی 10 درصد در دو غلظت 1/0 و 2/0 در هزار، غلظت‌های 1/0 و 2/0 در هزار آبامکتین ای‌سی 8/1 درصد، غلظت 3/0 در هزار کنه­ کش اسپیرودیکلوفن اس‌سی 24 درصد و شاهد (آب‌) در برابر مراحل فعال کنه قرمز مرکبات مقایسه شد. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در باغ‌های پرتقال تامسون مناطق شرق و غرب استان مازندران در سال 1401 به اجرا در آمد. نمونه‌برداری یک روز قبل و 3، 7، 14 و 21 روز بعد از سمپاشی و با جمع‌آوری تعداد 50 برگ از هر تیمار و شمارش جمعیت زنده کنه انجام شد. طبق نتایج، کارایی تیمارهای 1/0 و 2/0 در هزار آبامکتین اس‌سی روی کنه قرمز مرکبات در سه روز پس از سمپاشی در منطقه غرب به طور میانگین به ترتیب 3/92 و 4/97 درصد و در 21 روز، به طور میانگین به ترتیب 7/84 و 3/89 درصد بود. این کارایی در منطقه شرق در سه روز پس از سمپاشی به طور میانگین به ترتیب 1/93 و 6/96 درصد بود که در 21 روز به طور میانگین به ترتیب به 2/76 و 6/89 درصد رسید. دو غلظت تیمار آبامکتین اس‌سی و دیگر تیمارها در 21 روز بعد از سمپاشی کاهش 22 تا 42 درصدی جمعیت کنه ­های شکارگر را موجب شدند، ولی مقایسه جمعیت قبل و 21 روز پس از سمپاشی نشان از افزایش تدریجی جمعیت شکارگرها بعد از 21 روز داشت. با توجه به اینکه بین کارایی دو غلظت 1/0 و 2/0 در هزار آبامکتین اس‌سی در همه روزهای پس از تیمار از نظر آماری اختلافی مشاهده نشد و غلظت 1/0 در هزار در کنترل کنه قرمز مرکبات به طور مؤثر عمل کرد، بنابراین استفاده از غلظت کمتر این کنه‌کش (1/0 در هزار) در مبارزه شیمیایی علیه کنه قرمز مرکبات در تناوب با سایر کنه‌کش‌ها قابل توصیه است.  https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20383.html ویروس پیچیدگی برگ زرد گوجه‌فرنگی (Tomato yellow leaf curl virus; Begomovirus coheni) یکی از مخرب‌ترین ویروس‌های گیاهی است که با ایجاد خسارت‌های شدید در مزارع گوجه‌فرنگی، در میان ده ویروس مهم گیاهی جهان قرار گرفته است. در این مطالعه به‌منظور ردیابی و بررسی تنوع این ویروس، نمونه‌برداری از گیاهان مشکوک به آلودگی ویروسی در برخی مزارع گوجه‌فرنگی مناطق اصفهان، یزد و ورامین انجام شد. پس از استخراج DNA کل از بافت برگ، ردیابی با واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) توسط جفت ‌آغازگرهای اختصاصی ژن V1 ویروس انجام شد. نتایج PCR نشان داد که قطعه‌ای به طول تقریبی ۶۷۰ جفت باز در 12 نمونه مشکوک تکثیر شد که نهایتاً هفت جدایه توالی‌یابی شدند. توالی‌های حاصل با توالی‌های موجود در پایگاه داده NCBI هم‌ردیف‌سازی شده و تجزیه و تحلیل‌های تبارزایی با استفاده از روش‌های Neighbor-Joining، در نرم افزار MEGA 11 انجام شد که برخی از جدایه‌های منتخب ایرانی را در دو گروه متمایز همراه با برخی از جدایه ها از سایر مناطق دنیا در شاخه 1 طبقه‌بندی شدند. تحلیل شبکه هاپلوتیپی نیز این گروه‌بندی‌ها را تأئید کرد. علاوه بر این، بررسی دقیق جایگاه تبارزایی و تعیین نوع سویه جدایه‌های تازه شناسایی‌شده نشان داد که تمامی این جدایه‌ها درون خوشه TYLCV-OM قرار دارند که بیانگر نزدیکی ژنتیکی و منشأ تکاملی مشترک آن‌هاست. این الگو، فرضیه‌ تعلق این جدایه‌ها به یک استرین منطقه‌ای متمایز و سازگار با شرایط محیطی خاص مناطق مرکزی ایران را تقویت می‌کند. تجزیه و تحلیل تنوع ژنتیکی نشان‌دهنده تفاوت معنا‌دار بین جمعیت‌های مناطق مورد بررسی بود. افزون بر آن، آزمون‌های خنثی بودنTajima’s D ، Fu and Li’s D و F و سایر آنالیزهای جمعیتی و مولکولی شواهدی از انتخاب خالص‌سازی و گسترش اخیر جمعیت ارائه کردند. همچنین، در بین جدایه های مورد بررسی یک رویداد نوترکیبی معنادار با استفاده از نرم‌افزار RDP4 شناسایی شد و آزمون‌های فشار انتخابی با روش‌های FEL و MEME  نشان دادند که تعدادی از کدون‌ها تحت فشار انتخابی مثبت یا منفی قرار دارند. این یافته‌ها تصویری جامع از تنوع ژنتیکی و پویایی تکاملی TYLCV در مناطق مرکزی (اصفهان و یزد و ورامین) ایران ارائه می‌دهد که می‌تواند در تدوین راهبردهای مدیریتی مؤثر برای کنترل بیماری در سطح منطقه‌ای مفید باشد. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20878.html بیماری کپک خاکستری انگور ناشی از قارچ Botrytis cinerea یکی از مهم‌ترین بیماری‌های انگور می‌باشد که سالیانه خسارت‌های اقتصادی فراوانی وارد می‌کند. امروزه برای کنترل عوامل بیماری‌زای گیاهی از سموم شیمیایی سنتزی به طور گسترده استفاده می‌شود اما در اکثر موارد به علت مشکلات زیست محیطی، باقی مانده سموم، مشکلات سلامتی و ظهور نژادهای مقاوم بیمارگر مصرف این ترکیبات را با محدودیت‌هایی مواجه کرده است. بنابراین در پژوهش حاضر، به منظور پیدا کردن جایگزین‌های امن برای ترکیبات شیمیایی سنتزی، فعالیت ضدقارچی اسانس‌های چند گونه گیاهی شامل پونه، زیره سبز، اکالیپتوس و نانو ذرات اکسید مس در کنار قارچ‌کش‌های لونا (تری فلوکسی استروبین و فلوپیرام) و توپاس (پنکونازول) علیه قارچ B. cinerea در شرایط درون شیشه‌ای مورد مطالعه قرار گرفت. شناسایی اجزای تشکیل دهنده اسانس‌های گیاهی نیز با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف‌سنج جرمی (GC-MS) انجام شد. نتایج نشان داد که اسانس پونه در غلظت ppm1000 با 42/71 درصد دارای بیش‌ترین بازدارندگی و قارچ کش لونا در غلظت ppm 5/62 با 7/1 درصد دارای کم‌ترین بازدارندگی بود. همچنین نتایج آنالیز GC-MS نشان داد که α-Pinene، Pulegone و β-Pinene به ترتیب ترکیبات عمده تشکیل دهنده اسانس گیاهان اکالیپتوس، پونه و زیره سبز می‌باشند. با توجه به نتایج این پژوهش و پژوهش‌های مشابه می‌توان گفت کاربرد اسانس‌های پونه و زیره سبز در کنترل B. cinerea موثر می‌باشد و می‌توان از آنها به عنوان جایگزین بالقوه برای قارچ‌کش‌های شیمیایی در مهار رشد قارچ B. cinerea نام برد. ولی به منظور بهره‌گیری از این اسانس‌ها برای کنترل بیمارگرهای گیاهی، ضروری است که تحقیقات جامع‌تری انجام پذیرد. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20880.html بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه فوزاریومی از مهم‌ترین بیماری‌های محصول خیار در سراسر جهان محسوب می‌شود. در این پژوهش پتانسیل مهار کنندگی شش استرین باکتریایی‌ اندوفیت انتخابی شاملStaphylococcus sciuri (MarR44)، Serratia rubidaea (Mar61-01)، (Bacillus atrophaeus (DM6120،Bacillus sp. (MarG19)، Bacillus sp. (MarH51) و Bacillus sp. (TN16) در شرایط آزمایشگاه و گلخانه در قالب طرح کاملا تصادفی جهت کنترل این بیماری مورد ارزیابی قرار گرفت. در شرایط آزمایشگاه توان بازدارندگی این شش استرین در روش‌های کشت متقابل، تاثیر متابولیت‌های فرّار، تاثیر متابولیت‌های غیر فرار و تاثیر آن‌ها روی جوانه‌زنی اسپور قارچ بیمارگر در مقایسه با شاهد معنی‌دار بود به‌طوری‌که در هر آزمون به ترتیب استرین‌های S. sciuri (MarR44) با 56%،  S. rubidaea (Mar61-01) با 8/75%،  S. rubidaea (Mar61-01)  با 11% و Bacillus sp. (MarH51) با 53/76% بیشترین تاثیر را در ممانعت از رشد میسلیومی و جوانه‌زنی اسپور بیمارگر داشتند. بررسی‌های گلخانه‌ای به دو روش بذرمال و مایه‌زنی خاک با استرین‌های باکتریایی اندوفیت در خاک مایه‌زنی شده با قارچ بیمارگر نشان داد که استرین‌های باکتریایی اندوفیت کارایی بیش از 60 درصدی را در بازدارندگی بیماری از خود نشان دادند. همچنین بررسی تاثیر استرین‌های باکتریایی روی شاخص‌های رشدی گیاه خیار حتی در حضور قارچ بیمارگر نشان داد که در هر دو روش بذرمال و مایه‌زنی خاک شاخص‌های اندازه گیری شده در مقایسه با شاهد به طور معنی‌داری افزایش یافتند. نتایج این مطالعه نشان داد که استرین‌های باکتریایی اندوفیت مطالعه شده در این پژوهش از توان و پتانسیل بالقوه‌ای در بازدارندگی از بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه فوزاریومی خیار برخوردار می‌باشند. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20957.html Botanical compounds are increasingly investigated for their potential in pest control. Several botanical compounds, including essential oils (EOs), are recognized to affect the digestion and metabolic processes of insect herbivores. This study examines the effects of plant EOs on mortality, digestive physiology, and storage macromolecules of Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae). Oral toxicity of Cuminum cyminum and Anethum graveolens EOs were investigated against the fourth instar larvae of E. kuehniella. The LC50 and LT50 values were recorded 13.26 μL/mL and 15.28 h for C. cyminum and 6.15 μL/mL and 8.39 h for A. graveolens, respectively. In the present study, A. graveolens EO at lower concentrations and shorter times caused higher larval mortality. Activities of digestive enzymes, except for lipase, were significantly reduced in the insects fed on treated diet by both EOs. Additionally, the amounts of protein, triacylglycerol, and glycogen as energy reserves were markedly lower in the exposed insects, indicating depletion due to energetic costs imposed by this two EOs. The findings suggest that the A. graveolens EO is more effective than C. cyminum on the E. kuehniella larvae and disrupt critical digestive processes in, which may contribute to their insecticidal properties. However, further studies are needed to expand advanced plant derivative compounds-based encapsulation techniques to increase the stability, and efficacy. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_19613.html پژمردگی باکتریایی با عامل Curtobacterium flaccumfaciens pv. flaccumfaciens از مهم‌ترین بیماری‌های لوبیای معمولی است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی امکان کنترل زیستی این بیماری با استفاده از ریزوباکترهای همزیست و غیرهمزیست انجام گرفت. در مجموع 100 جدایه باکتریایی از گیاهان لوبیا، سویا، عدس، نخود، شنبلیله، یونجه زرد و خارشتر جداسازی شدند و ویژگی‌های آنتاگونیستی در آن‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. یازده جدایه دارای ویژگی مناسب انتخاب شدند و توانایی آن‌ها در القای مقاومت روی گیاهان لوبیای محلی خمین در برابرCff  در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. علاوه بر آن، سطح آنزیم‌های دفاعی پراکسیداز، پلی فنل اکسیداز، فنیل آلانین آمونیالیاز و محتوای فنل کل در تیمارهای مختلف مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفت و مشخص شد که سطح این آنزیم‌ها در تیمارهای ترکیب رایزوبیوم و بیمارگر افزایش یافته است. نتایج آزمون‌های بیوشیمیایی و آنالیز ترادف نوکلئوتیدی ناحیه 16S rRNA نشان داد که یازده جدایه برتر متعلق به جنس‌های Sinorhizobium، Pantoea، Xanthomonas، Enterobacter وRhizobium   می‌باشند. یافته‌های ما نشان داد که تعدادی از این ریزوباکترها علاوه بر توانایی بالقوه در تثبیت بیولوژیکی نیتروژن، دارای توان آنتاگونیستی نیز می‌باشند. بنابراین استفاده از این باکتری‌ها می‌تواند به عنوان جایگزینی ایمن، مؤثر و پایدار در سیستم‌های کشاورزی مورد توجه باشد. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20280.html با توجه به اهمیت استفاده از قارچ­ های بیمارگر حشرات در کنترل آفات مکنده، در این پژوهش دو نوع مایع روغنی حاوی سویه زهرآگین از قارچ Beauveia bassiana تهیه و زیست‌سنجی‌های آزمایشگاهی و گلخانه‌ای آن روی پوره‌های سفیدبالک جالیز انجام شد. در تهیه مایع روغنی از کنیدیوم و بلاستوسپور قارچ به صورت جداگانه استفاده شد. مایع روغنی اول، حاوی پارافین مایع و تویین 80، کربوکسی متیل سلولز و تالک و مایع روغنی دوم، از پارافین مایع به همراه امولسیفایر (پلی‌اتیلن گلایکول) تشکیل شده است. برای مقایسه، پروپاگول­ های قارچی در آب مقطر استریل و تویین 80 مخلوط شدند (تیمار مایع غیر روغنی). زیست ­سنجی آزمایشگاهی و تعیین LC50  در شرایط آزمایشگاهی روی سطح برگ و زیست‌سنجی گلخانه­ ای در گلدان روی گیاهان آلوده به آفت انجام شد. در این پژوهش هم‌چنین زنده­ مانی کنیدیوم و بلاستوسپور‌های قارچ در هر دو مایع روغنی تا چهار ماه در دمای محیط آزمایشگاه و در یخچال بررسی شد. در زیست­ سنجی آزمایشگاهی، در همه تیمار­ها با افزایش غلظت قارچ میزان مرگ نیز افزایش داشته است. در شرایط گلخانه­ با دو نوبت پاشش مایع روغنی روی بوته‎ های آلوده، بهترین تاثیر را تیمار مایع روغنی اول با 86/77 درصد تلفات و کم‌ترین تاثیر را تیمار مایع غیر روغنی با 32/63 درصد نشان داد. زنده­ مانی قارچ در مایع روغنی اول در هر دو دمای مورد مطالعه نسبت به مایع روغنی دوم بهتر بوده است. در همه­ زیست­ سنجی ­ها و به‌ویژه در آزمایش گلخانه‌ای، هر دو مایع روغنی درصد مرگ­و­میر بالاتری نسبت به مایع غیر روغنی روی پوره‌های سفیدبالک نشان دادند. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20101.html کنه شکارگر Amblyseius swirskii از جمله عوامل مهم کنترل بیولوژیک است. از آن­جایی که ­گرده گیاهان مختلف تیره گلسرخیان به عنوان عاملی اثربخش در بهبود نشوونما و تولیدمثل فیتوزئیدهای شکارگر عمومی معرفی شده­اند، در این مطالعه اثر تغذیه از دانه­ های ­گرده پنج رز زینتی (رز مینیاتوری، گل­ محمدی، رز سفید آوالانچ، رز سفید آیس ­برگ و رز قرمز سامورائی) بر پارامترهای زیستی این شکارگر مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. آزمایش­ ها در دمای 2 ± 25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 10 ± 60 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی انجام شدند. در تیمار شاهد، کنه ­ها با تخم و سایر مراحل نارس کنه تارتن دولکه ­ای Tetranychus urticae تغذیه شدند. بر اساس نتایج، نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r) در شکارگران تغذیه شده با گرده­ های رز مینیاتوری (206/0 بر­روز) و گل­ محمدی (199/0 بر­روز) بیشتر از بقیه بود. بعد آن، در تیمارهای گرده ­های رز آوالانچ، سامورایی، آیس ­برگ و شاهد، به ­ترتیب 171/0، 166/0، 164/0 و 156/0 بر ­روز برآورد شد. با وجود مرگ ومیر 4/10 درصدی افراد نارس در تیمار گرده رز مینیاتوری، طول دوره نارس (26/6 روز) و نیز طول دوره پیش از تخم­ گذاری (2/1 روز) کوتاه­تر بود. همچنین، زادآوری و طول دوره تخم­ گذاری در تیمار گرده گل­ محمدی (به ترتیب 38/59 تخم/ماده، 25/29 روز) و سپس رز مینیاتوری (به ترتیب 65/42 تخم/ماده، 35/24 روز) بیشتر از سایر تیمارها برآورد شد. بنابراین، تمامی دانه­ های گرده غذای مناسبی برای این کنه­ شکارگر بودند، هرچند، گرده­ های رز مینیاتوری و گل محمدی در مقایسه با تیمارهای دیگر، عملکرد بهتری را در رشدِ جمعیت آن نشان دادند.     https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_19831.html نماتدهای ریشه گرهی (Meloidogyne spp.) از مهمترین بیمارگرهای گیاهان از جمله گوجه‌فرنگی هستند. در این پژوهش تاثیر شش باکتری Bacillus amyloliquefaciens،Curtobacterium sp.، Staphylococcus epidermidis،Stenotrophomonas rhizophila،Pseudomonas sp. و Stenotrophomonas sp. strain LU2 بر نماتد M. javanica در گوجه فرنگی بررسی شد. در آزمون تاثیر این باکتری‏ ها بر تفریخ تخم این نماتد در شرایط آزمایشگاهی Curtobacterium sp. با 61%،  S. rhizophila با 52% و B. amyloliquefaciens با 46% به ترتیب بیشترین اثر کنترلی را نشان دادند. در آزمون تاثیر باکتری‏ ها بر مرگ ومیر لاروها در شرایط آزمایشگاهی به ترتیب Curtobacterium sp. با 43%، S. epidermidis با 33% و B. amyloliquefaciens با 32% بیشترین تاثیر را داشتند. در شاخص‌های رشدی گیاه در گلخانه در تیمارهای با و بدون نماتد حاوی باکتری تیمار بدون نماتد حاوی باکتری S. Rhizophila و تیمار نماتددار حاوی باکتری S. epidermidis در شاخص ارتفاع بوته به ترتیب با 48، 18%، در شاخص طول ریشه با 49، 29%، در شاخص وزن تر بوته با 178، 39% و در شاخص وزن خشک بوته با 182، 30% بیشترین تاثیر مثبت را نسبت به تیمار نماتد نشان دادند. در شاخص‌های بیماریزایی مربوط به تعداد لارو در 100 گرم خاک، تعداد گال در یک گرم ریشه، تعداد تخم در یک گرم ریشه تیمار حاوی باکتری  Curtobacterium sp.به ترتیب84%، 15%، 70% و تیمار حاوی باکتری B. amyloliquefaciens به ترتیب 73%، 9/5%، 66% و تیمار حاوی باکتری S. epidermidis به ترتیب %84، %42، %17 کنترل را نسبت به شاهد آلوده به نماتد بدون باکتری نشان دادند. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20281.html نماتد زخم ریشه‌ چای (Pratylenchus loosi)، یکی از عوامل خسارت‌زا در جهان و ایران بوده و باعث خسارت کمی و کیفی به این محصول می‌شود. در این تحقیق، کارایی سولفیت پتاسیم به میزان پنج، 10 و 15 گرم و نماتد­کش­ های شیمیایی و آلی فلوپیرام (ولوم) به میزان نیم، یک و یک و نیم میلی ­لیتر، کادوزافوس (راگبی) به میزان هفت و نیم گرم، کود زیستی نماکلین به میزان پنج، 15 و 20 میلی ­لیتر برای هر نهال جوان چای همراه با شاهد­های سالم و آلوده برای کنترل نماتد­ مولد زخم ریشه‌ چای مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمون در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با 12 تیمار و پنج تکرار در ایستگاه تحقیقات چای شهید افتخاری شفت (فشالم) در غرب استان گیلان اجرا شد. شاخص‌های قطر، ارتفاع و وزن نهال، حجم ریشه، وزن تر ریشه، وزن تر و خشک اندام هوایی، جمعیت نماتد در 100 گرم خاک و یک گرم ریشه اندازه‌گیری و ثبت گردید. نتایج نشان داد که تیمار راگبی در دو شاخص حجم ریشه و وزن تر ریشه؛ تیمار ولوم یک، در شاخص وزن تر اندام هوایی؛ ولوم یک و نیم و سولفیت پتاسیم پنج، در شاخص وزن خشک اندام هوایی؛ تیمار ولوم یک و نیم در دو شاخص جمعیت نماتد در خاک و ریشه بهترین اثر بخشی را داشتند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که دو ترکیب راگبی و ولوم، از بیشترین تأثیر در شاخص‌ها برخوردار بودند. ترکیب‌های سولفیت پتاسیم و نماکلین از نظر کاهش جمعیت در خاک و ریشه می‌توانند به‌عنوان گزینه ­ای در مدیریت تلفیقی نماتد مولد زخم ریشه‌ چای مورد توجه واقع شوند. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20102.html ﺑﯿﺪ ﺳﯿﺐزﻣﯿﻨﯽPhthorimaea operculella   ﯾﮑﯽ از آﻓﺎت ﻣﻬﻢ ﺳﯿﺐ­زﻣﯿﻨﯽ ﻣﯽﺑﺎﺷﺪ که خسارت زیادی در مزرعه و انبار بر گیاهان میزبان خود وارد می­ کند. در این تحقیق به­ عنوان روشی جایگزین، اثرات زیستی عصاره­ های هگزانی، دی­کلرومتانی و استونی گیاهان گل ابری Ageratum houstonianum و توق Xanthium strumarium ، روی مراحل مختلف زیستی بید سیب ­زمینی مطالعه شد. حشرات در شرایط کنترل شده روی غده­ های سیب­ زمینی پرورش یافتند. عصاره­ های مورد نیاز با خشکاندن گیاهان در شرایط سایه و سپس خیساندن در حلال­ های مختلف بر اساس قطبیت، تهیه گردید. اثرات تدخینی و گوارشی عصاره­ ها و همچنین تاثیر سه غلظت کشنده 20، 50 و 80 درصد آنها بر طول دوره زیستی و درصد ظهور حشرات کامل بید سیب ­زمینی مورد مطالعه قرار گرفت. نتایج نشان داد، عصاره ­ها­ی گیاه توق، X. strumarium اثر تدخینی روی لارو یک روزه­ بید سیب ­زمینی نداشته و عصاره دی­کلرومتانی گل ابری،  A. houstonianumبا LC50 معادل546/0میلی گرم بر ­لیتر هوا و عصاره­ استونی  A. houstonianum با  LC50 معادل 236/0 میلی­ گرم بر ­لیتر هوا، به ترتیب کم­ترین و بیش­ترین سمیت تدخینی را علیه لاروهای سن اول بید سیب­ زمینی نشان دادند. همچنین در بررسی اثرات گوارشی مشخص گردید که عصاره­ دی­کلرومتانی X. strumarium با LC50 معادل 98/96 میلی­ گرم بر لیتر دارای کم­ترین سمیت و عصاره­ استونی X. strumarium با LC50 معادل 30/14 میلی­ گرم بر لیتر دارای بیش­ترین سمیت بر لاروهای یک روزه­ بید سیب ­زمینی می­ باشد. در بررسی اثرات زیستی عصاره­ ها نتایج نشان داد، طول دوره رشدی لاروهای بید سیب ­زمینی تحت تاثیر تغذیه از عصاره­ ها، اختلاف معنی­ داری با تیمار شاهد نداشت ولی در خصوص درصد ظهور حشرات کامل نتیجه بسیار متفاوت بود و غلظت­ های بالای عصاره­ های مورد بررسی باعث کاهش معنی­ داری در درصد ظهور حشرات کامل شدند و بخصوص در عصاره هگزانی و دی­کلرو متانی گل ابری در دو غلظت LC80 و LC50  به ­ترتیب فقط 67/6 و 33/33 درصد ظهور برای حشرات کامل ثبت گردید. در تیمار با غلظت اول عصاره ­های توق نیز بین 13 الی 26 درصد ظهور حشرات کامل ثبت گردید که در مقایسه با شاهد بسیار کمتر بود. با توجه به اثرات حاد و مزمن مشاهده شده شاید با مطالعات تکمیلی و فرمولاسیون عصاره­ ها بتوان از عصاره این گیاهان در مدیریت بید سیب­ زمینی استفاده کرد. https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_20282.html سوسک چلچراغLilioceris faldermanni  آفت مهم گیاه سوسن چلچراغ در منطقه داماش استان گیلان است که هر ساله لاروها و حشرات کامل آن به اندام‌های هوایی گیاه، خسارت وارد می‌آورند. تغییرات جمعیت لاروها و حشرات بالغ آن از اسفند 1396 تا مهر ‌ماه 1400 در منطقه داماش مورد ارزیابی قرار گرفت و پس از انتخاب تعداد نمونه مناسب در هر منطقه، دو هفته یکبار مراحل رشدی آفت از روی بوته‌ها شمارش و ثبت شد. با استفاده از میانگین تعداد لاروها و حشرات کامل در هر نمونه برداری، نوسانات جمعیت آفت تعیین شد. نتایج نشان داد حشرات کامل زمستان‌گذران به تدریج از اواخر اسفند‌ ماه روی بوته‌های سوسن چلچراغ ظاهر می‌شوند و طی 45 روز به اوج تراکم جمعیت می‌رسند. تخم‌گذاری این حشرات از اواسط فروردین ماه آغاز می‌شود. اولین ظهور حشرات بالغ نسل اول در هفته آخر خرداد تا هفته اول تیر ماه ثبت شد که در این مدت تراکم جمعیت حشرات کامل با افزایش قابل توجهی مواجه می‌شود. از این آفت سه نسل در منطقه داماش ثبت شد. نتایج بررسی همبستگی بین مراحل مختلف رشدی آفت با میانگین دمای روزانه نشان داد بین تغییرات جمعیت حشرات کامل، مراحل نابالغ و تخم همبستگی در سطح 05/0 معنی دار می‌باشد. الگوی توزیع فضایی این آفت برای همه مراحل رشدی نیز طی چهار سال در منطقه داماش، از نوع تجمعی به دست آمد. در این پژوهش چهار گونه کفشدوزک شکارگر از خانواده Coccinellidae برای مراحل تخم و لارو و یک جنس مگس پارازیتوئید از خانواده Tachinidae جمع‌آوری و گزارش شدند.