دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 15 1 2026 03 21 Evaluation of the effect of carbon, nitrogen sources, and moisture levels on optimizing gibberellic acid production by Fusarium fujikuroi in solid and submerged culture systems ارزیابی تأثیر منابع کربن و نیتروژن، سطوح رطوبت بر بهینه‌سازی تولید جیبرلیک‌اسید توسط قارچFusarium fujikuroi در سیستم‌های کشت جامد و مایع 1 13 21732 10.22034/arpp.2026.21732 FA فاطمه رحیمی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، ایران ابراهیم صداقتی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، ایران حسین علایی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ولی عصر (عج)، رفسنجان، ایران رزا درگاهی مرکز تحقیقات پسته، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رفسنجان، ایران Journal Article 2025 11 05 Fusarium fujikuroi is recognized as a primary natural source of bioactive gibberellic acid hormone production. The present study investigates the effects of organic nitrogen sources and inorganic carbon at different moisture levels on the production of gibberellic acid by F. fujikuroi (isolate 134), isolated from North Khorasan province, Iran. The optimization of gibberellic acid production was carried out in two culture systems, solid and submerged, and through successive screening steps. Qualitative evaluation of the metabolite was carried out using spectroscopic methods. In solid culture, four organic substrates were investigated, with soybean meal yielding an average production of 16.66 mg/g, significantly outperforming the others due to its high protein content and good degradability. The other three substrates (citrus pulp, rice bran, and wheat bran) were not significantly different. Also, the effect of initial moisture content (5, 10, 15, and 20 mL) showed that 10 mL of water was the most optimal level. In submerged culture, among the four carbon sources, including glycerol, glucose, mannitol, and molasses, mannitol was the most effective, followed by molasses, glycerol, and glucose, respectively. This study provides practical and cost-effective solutions for the industrial production of gibberellic acid by identifying the best isolate (134), inexpensive substrate (soybean meal), carbon source (mannitol), and optimal moisture conditions (10 mL). Increasing the yield of the superior strain by using genetic methods, developing the production process on a semi-industrial scale through simultaneous optimization of key factors and the use of a bioreactor, evaluating the effectiveness of the final product on target plants, and ensuring the biosafety of the industrialized strain are among the proposed solutions for future research. قارچ Fusarium fujikuroi به عنوان یکی از منابع اصلی تولید هورمون جیبرلیک اسید زیست فعال شناخته می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی تأثیر منابع نیتروژن آلی و کربن معدنی در سطح رطوبت متعدد بر تولید جیبرلیک‌اسید توسط جدایه 134 این قارچ، جداسازی شده از استان خراسان‌شمالی، می‌پردازد. فرآیند بهینه‌سازی تولید جیبرلیک‌اسید در دو سیستم کشت جامد و مایع و طی مراحل غربالگری متوالی انجام شد. ارزیابی کیفی متابولیت با روش‌ طیف‌سنجی صورت گرفت. در کشت جامد، چهار بستر آلی (کنجاله سویا، تفاله مرکبات، سبوس گندم و سبوس برنج) بررسی شد که کنجاله سویا با میانگین تولید 16/66 میلی‌گرم بر گرم، به طور معنی‌داری به دلیل محتوای پروتئین بالا و قابلیت تجزیه مناسب، بهترین عملکرد را داشت. سه بستر دیگر از نظر آماری تفاوت معنی‌داری نداشتند. همچنین، تأثیر سطوح مختلف رطوبت اولیه (20، 10،15 و 5 میلی‌لیتر) نشان داد که تیمار ۱۰ میلی‌لیتر آب بهینه‌ترین سطح بود. در کشت مایع، از میان چهار منبع کربن (گلیسرول، گلوکز، مانیتول و ملاس)، مانیتول مؤثرترین بود و پس از آن به ترتیب ملاس و گلیسرول و گلوکز قرار گرفتند. این مطالعه با شناسایی بهترین جدایه (134)، بستر ارزان (کنجاله سویا)، منبع کربن (مانیتول) و شرایط رطوبتی بهینه (۱۰ میلی‌لیتر)، راهکارهای عملی و مقرون به صرفه‌ای را برای تولید صنعتی جیبرلیک‌اسید ارائه می‌دهد. افزایش بازده سویه برتر با به‌کارگیری روش‌های ژنتیکی، توسعه فرآیند تولید در مقیاس نیمه‌صنعتی از طریق بهینه‌سازی همزمان فاکتورهای کلیدی و استفاده از بیورآکتور و ارزیابی اثربخشی محصول نهایی روی گیاهان هدف و تضمین ایمنی زیستی سویه صنعتی‌شده از راهکارهای پیشنهادی برای پژوهش های آتی می باشد.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_21732_b6569ecdf4644eb8d6fc5b0bf0690b30.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 15 1 2026 03 21 Efficacy of some insecticides on fall armyworm, Spodoptera frugiperda in maize fields مقایسه کارایی چندحشره‌کش روی کرم برگخوار پاییزه Spodoptera frugiperda در مزارع ذرت 15 23 21741 10.22034/arpp.2026.21741 FA رویا ارباب تفتی مؤسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران افروز فارسی بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران مجید محمودی بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زرقان، ایران عبدالنبی باقری بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرعباس، ایران 0000-0003-2480-935X Journal Article 2025 12 13 The fall armyworm, Spodoptera frugiperda is an invasive pest with a global distribution that has caused significant damage to corn fields in several provinces of Iran. However, it is still listed as a foreign quarantine pest. Chemical control is an immediate measure to prevent its damage and spread. In this study, the efficacy of Chlorantraniliprole (150, 200, and 250 mL per hectare), Lufenuron + Emamectin benzoate (100 g per hectare), Lambda-cyhalothrin (150 mL per hectare), and Emamectin benzoate + Indoxacarb (400 mL per hectare) was evaluated in comparison with a control treatment, using a randomized complete block design with seven treatments and 4 replications in corn fields located in the provinces of Fars, Hormozgan, and Khuzestan. The number of live larvae was counted one day before, and at 1, 7, 14, and 21 days after spraying. Results showed that most of the treatments had significant effects in controlling the pest across all three provinces. However, in most of the sampling days, all three concentrations of Chlorantraniliprole exhibited a high level of efficacy in controlling the pest. The effectiveness range for Chlorantraniliprole over three weeks was 90.06 to 98.86% in Hormozgan, 71.52 to 90% in Fars and approximately 70% in Khuzestan during the first two weeks after spraying. Additionally, Lufenuron + Emamectin benzoate (88.96%) and Lambda-cyhalothrin (82.38%) were also effective in Hormozgan. Based on the results, a dosage of 150 mL per hectare of Chlorantraniliprole is recommended, and to prevent resistance, the other insecticides can be used in alternation. کرم برگ‌خوار پاییزه،Spodoptera frugiperda یک آفت مهاجم با پراکنش جهانی بوده است که به مزارع ذرت در بسیاری از استان های کشور خسارت وارد می‌کند. اما همچنان، در فهرست آفات قرنطینه خارجی قرار دارد. یکی از راهکارهای فوری ممانعت از خسارت و گسترش این آفت، کنترل شیمیایی است. در این مطالعه کارایی حشره کش های کلرانترانیلی پرول (150، 200 و 250 میلی لیتر در هکتار)، لوفنورون + امامکتین بنزوات (100 گرم در هکتار)، لامبداسای هالوترین (150 میلی لیتر در هکتار)، امامکتین بنزوات + ایندوکساکارب (400 میلی لیتر در هکتار) در مقایسه با تیمار شاهد در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 7 تیمار و 4 تکرار در مزارع ذرت استان های هرمزگان، فارس و خوزستان ارزیابی شد. تعداد لاروهای زنده به ترتیب در یک روز قبل و 1، 7، 14 و 21 روز پس از محلول پاشی شمارش شدند. نتایج نشان داد، در هر سه استان اغلب تیمارهای مورد بررسی برای کنترل آفت مؤثر بودند. اما در اکثر روزهای مذکور، هر سه غلظت کلرانترانیلی پرول تأثیر بالایی در کنترل این آفت داشتند. به طوری که دامنه اثرگذاری آن طی سه هفته در استان های هرمزگان (86/98- 06/90 %)، فارس (90- 52/71 %) و در خوزستان طی دو هفته پس از محلول پاشی حدود 70 درصد بود. همچنین در استان هرمزگان، دو حشره کش لوفنورون + امامکتین بنزوات (96/88 درصد) و لامبداسای هالوترین (38/82 درصد) در رده بعدی قرار گرفتند. بر این اساس، غلظت 150 میلی لیتر در هکتار کلرانترانیلی پرول می تواند برای کنترل این آفت پیشنهاد شود و به منظور ممانعت از مقاومت آفت به کلرانترانیلی پرول، سایر حشره کش های مقایسه ای در این پژوهش می توانند در تناوب با آن قرار گیرند.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_21741_13d4d3325e0759b46a7f7e536379d59b.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 15 1 2026 03 21 Comparison of nematicidal activity of some fungal crude extractand and Foeniculum vulgare essential oil against Ditylenchus dipsaci under laboratory conditions مقایسه فعالیت نماتدکشی عصاره خام چند قارچ و اسانس گیاه رازیانه بر نماتد Ditylenchus dipsaci در شرایط آزمایشگاهی 25 34 21806 10.22034/arpp.2026.21806 FA غلامرضا نیکنام گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران رقیه کریم‌زاده گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران سپیده بیابانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران ابوالفضل نرمانی گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2025 09 06 The stem and bulb nematode Ditylenchus dipsaci is one of the most damaging plant parasitic nematodes with global distribution. This nematode has a wide host range. Biological control is one of the alternative approaches for chemical control of plant parasitic nematodes. Several studies have reported the nematicidal effect of compounds with fungal and plant origin. Accordingly, in this research, the nematicidal activity of the metabolites of four species of fungi including Pochonia chlamydosporia var. chlamydosporia; Microdochium bolleyi; Exophiala equina and Scytalidium sp. and fennel (Foeniculum vulgare Mill.) essential oil were studied in laboratory conditions in comparison with Metam sodium as a positive control against D. dipsaci. Bioassay tests on the effects of metabolites of fungi, plant essential oil and Metam sodium were carried out in four replications and seven treatments on the nematodes (60 days old) and the mortality percent of the nematodes were recorded after 24 and 48 hours. After performing the probit analysis of the resulted data, LC50 values after 24 hours for the metabolites of P. chlamydosporia, M. bolleyi, E. equina and Scytalidium sp. were 69.49, 142.97, 135.24, 330.49 ppm, respectively, and for fennel essential oil and Metam sodium were 1217 and 11.32 ppm, respectively. LC90 values after 24 hours for metabolites of P. chlamydosporia, M. bolleyi, E. equina and Scytalidium sp. were 109.48, 198.03, 191.13, and 460.96 ppm, respectively, and 1640 and 15.39 ppm obtained for fennel essential oil and Metam sodium, respectively. Gas chromatography (GC) and gas chromatography connected to mass spectrometer (GC-MS) equipped with a DB5 column were used to identify the components of the metabolites of the fungi and plant essential oil. Based on the results, fatty acids and Trans-Anethole were the main components of the crude extract of these fungi and fennel essential oil, respectively. According to the results, all the tested compounds showed suitable control effects against the nematode D. dipsaci and are worth conducting further studies. نماتد ساقه و پیاز Ditylenchus dipsaci یکی از خسارت زاترین نماتدهای انگل گیاهی است که انتشار جهانی دارد. این نماتد دارای دامنه میزبانی وسیع می‎‌باشد. کنترل زیستی یکی از رویکردهای جایگزین برای مدیریت شیمیایی نماتدهای انگل گیاهی به‌شمار می رود. مطالعات متعددی اثر نماتدکشی ترکیباتی با منشا قارچی و گیاهی را گزارش کرده اند. بر همین اساس در این پژوهش فعالیت نماتدکشی عصاره‌های خام چهار گونه‌ قارچ شامل Pochonia chlamydosporia var. chlamydosporia ، Microdochium bolleyi ،Exophiala equina و Scytalidium sp.، اسانس گیاه رازیانه Foeniculum vulgare و نماتدکش شیمیایی متامسدیم در برابر D. dipsaci در شرایط آزمایشگاهی مورد مقایسه قرار گرفت. آزمایش های زیست سنجی با هفت غلظت و چهار بار تکرار در روزهای مختلف روی نماتدهای تکثیر شده (60 روزه) انجام و مرگ نماتدها بعد از 24 و 48 ساعت ثبت شد. بعد از انجام تجزیه پروبیت داده های حاصل، مقادیر LC50 پس از 24 ساعت برای عصاره خام قارچ های P. chlamydosporia، M. bolleyi، E. equina و Scytalidium sp. به ترتیب 49/69، 97/142، 24/135 و 49/330 پی پی ام و برای اسانس رازیانه و سم متام سدیم به ترتیب برابر 1217 و 32/11 پی پی ام به دست آمد. مقادیر LC90 پس از 24 ساعت به ترتیب 48/109، 03/198، 13/191 و 96/460 پی پی ام برای عصاره‌های قارچ‌ها و برای اسانس رازیانه و سم متام سدیم به ترتیب 1640 و 39/15 پی پی ام به‌دست آمد. جهت شناسایی اجزای عصاره های قارچ ها و اسانس گیاهی از دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (GC-MS) استفاده شد. بر اساس نتایج، اسیدهای چرب و Trans - Anethole به ترتیب بخش اصلی تشکیل دهنده عصاره خام این قارچ‌ها و اسانس رازیانه بود. با توجه به نتایج، تمامی عصاره‌های خام مورد آزمایش اثرات کنترلی مطلوبی را علیه D. dipsaci نشان دادند و ارزش انجام بررسی‌های بیشتر را دارند.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_21806_376addd946ce22a4b00a2b6ab22cfe9c.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 15 1 2026 03 21 Effect of plane tree leaf, daphne leaf, and walnut leaf and green husk extracts on the root-knot nematode Meloidogyne javanica تاثیر عصاره‌های برگ چنار، برگ دافنه، برگ و پوست سبز میوه گردو بر نماتد ریشه گرهی Meloidogyne javanica 55 63 21947 10.22034/arpp.2026.21947 FA کورش عزیزی استادیار، گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران سجاد کریمی نسب دانشجوی سابق کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران Journal Article 2025 10 30 Root-knot nematodes are among the most destructive pathogens limiting crop growth and productivity worldwide. Given the high costs and the adverse effects of chemical control methods on the environment and human health, alternative low-input, cost-effective, and environmentally friendly nematode management strategies need to be developed. This study was conducted to investigate the effect of some plant extracts on the root-knot nematode (Meloidogyne javanica) in laboratory and greenhouse conditions, as well as some growth characteristics in tomato. The experimental treatments included extracts of plane leaf, daphne leaf, leaf and green husk of walnut at five concentrations of 0.5, 1, 2.5, 5 and 10%, and atomic nematicide and control in laboratory conditions, and a concentration of 10% of these extracts in the greenhouse on tomato plants infected with nematodes. The results of this study showed that different concentrations of plant extracts in laboratory conditions increased larval mortality by at least 2.8 times and at most five times compared to the control, and nematode egg hatching decreased by at least nine percent and at most five times compared to the control. Also, the green husk of walnut and daphne leaf extract caused more larval mortality and less egg hatching compared to plane leaf and walnut leaf extracts. In the greenhouse, the number of galls, the number of eggs in the roots, and the number of larvae in the soil under different plant extracts were reduced by at least 62, 71, and 52 percent, respectively, compared to the control treatment with nematode. نماتدهای مولد گره ریشه (Meloidogyne spp.) از مهم‌ترین و مخرب‌ترین عوامل بیماری‌زای محدودکننده رشد و عملکرد محصولات کشاورزی در سراسر جهان به شمار می‌روند. با توجه به پرهزینه بودن و صدماتی که روش‌های شیمیایی بر محیط‌‌زیست و انسان دارند استفاده از راهکارهای جایگزین برای مدیریت نماتدها ضروری است. این تحقیق به منظور بررسی اثر کاربرد برخی از عصاره‏ های گیاهی روی نماتد ریشه گرهی M. javanica در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه و همچنین برخی شاخصه‌های رشدی گیاه گوجه‏ فرنگی صورت گرفت. تیمارهای آزمایش شامل عصاره‏ های برگ چنار، برگ دافنه، برگ و پوست سبز میوه گردو در پنچ غلظت 5/0%، 1%، 5/2%، 5% و 10% و نماتدکش اتمیک 1% و شاهد در شرایط آزمایشگاهی و غلظت 10 % همان ترکیبات در گلخانه روی گیاه گوجه ‏فرنگی آلوده به نماتد بود. نتایج این تحقیق نشان داد که غلظت‏ های مختلف عصاره ‏ها در شرایط آزمایشگاه حداقل 8/2 برابر و حداکثر پنج برابر مرگ و میر لاروها را نسبت به شاهد افزایش دادند و حداقل 9% و حداکثر پنج برابر تفریخ تخم نماتد نسبت به شاهد کاهش یافت. همچنین عصاره پوست سبز میوه گردو و عصاره دافنه باعث مرگ و میر بیشتر لاروها و تفریخ تخم کمتر نماتد نسبت به عصاره چنار و برگ گردو شدند. در گلخانه تعداد گال، تعداد تخم در ریشه و تعداد لارو در خاک تحت تیمار عصاره های مختلف نسبت به شاهد با نماتد حداقل به ‏ترتیب 62%، 71% و 52% کاهش یافتند. در مورد تاثیر عصاره های مختلف بر شاخص ‏های رشد گیاهی همه عصاره ‏ها باعث افزایش شاخص های رشدی گیاه نسبت به تیمار آلوده به نماتد بدون عصاره شدند.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_21947_297a2957fc39f1a9744cd9039f2448f7.pdf