دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Using different statistical tools to model spatial distribution of Adelphocoris lineolatus in alfalfa fields استفاده از ابزارهای آماری مختلف برای مدل‌سازی پراکنش فضایی سن سبز Adelphocoris lineolatus در مزارع یونجه 1 9 12748 10.22034/arpp.2021.12748 FA مهسا قهرمانی گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. رقیه کریم زاده گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. شهزاد ایرانی پور گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2021 04 18 Abstract This study aimed to model spatial distribution of alfalfa plant bug Adelphocoris lineolatus in six alfalfa fields during two growing seasons. Weekly sampling was started early in the spring and continued until cutting the hay. The plant bugs were sampled using six to eight 180° sweeps per 400 m2 grid and bugs captured by sweep net were counted. The data were analyzed using regression methods, dispersion indices and geostatistical analysis. According to the results, the variance to means ratio, dispersion indices (ID), David -Moore index (IDM), Lloyd’s index (x*) and Green's Index ( ) were greater than one, indicating the aggregated distribution. Regression statistics also showed that in all studied fields in the first and second year, distribution of the pest was aggregated and random, respectively. Due to the high coefficients of determination and the low standard error values of the regression coefficients, Taylor’s model was more efficient than Iowa’s model. The results of geostatistics confirmed the results of regression methods and distribution coefficients; and K index was less than 0.8 for 18 out of 20 datasets, which indicates the aggregated distribution. These results can be used in sampling and pest management programs of alfalfa plant bug. چکیده این مطالعه با هدف مدل ‌سازی پراکنش فضایی سن سبز یونجه Adelphocoris lineolatus طی دو سال زراعی و در شش مزرعه یونجه انجام شد. نمونه برداری ها با سبز شدن گیاهان یونجه، به صورت هفتگی شروع و تا برداشت چین آخر ادامه یافتند. نمونه برداری سن سبز با استفاده از تور حشره گیری با 8-6 چرخش 180 درجه‌ای در هر 400 متر مربع انجام شد و سن های افتاده در تور شمارش و ثبت شدند. داده های جمع آوری شده با استفاده از روش‌های رگرسیونی، شاخص های پراکنش و زمین آمار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. مطابق نتایج حاصل، نسبت واریانس به میانگین، شاخص پراکنش (ID)، شاخص دیوید و مور (IDM) ، شاخص میانگین ازدحام لوید (x*) و شاخص گرین (Cx) بزرگتر از یک بودند که نشان دهنده تجمعی بودن پراکنش فضایی این حشره بود. آماره های رگرسیونی نیز نشان دادند که پراکنش آفت در تمام مزارع مورد مطالعه در سال اول از نوع تجمعی و در سال دوم از نوع تصادفی بود. با توجه به مقدار بالاتر ضریب تبیین و پایین بودن مقدار خطای استاندارد ضرایب رگرسیونی، مدل تیلور کارآیی بیشتری نسبت به مدل آیوائو داشت. نتایج حاصل از تجزیه زمین آماری نیز نتایج روش های مذکور را تأیید کردند، طوری که شاخص k در 18 مورد از 20 سری داده‌ بررسی شده کمتر از 0/8 بود که نشان دهنده توزیع تجمعی می باشد. نتایج این مطالعه می‌توانند در طراحی و اجرای برنامه‌های نمونه ‌برداری و مدیریت سن سبز یونجه مورد استفاده قرار گیرند.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12748_80afd451aeefa035ec793c54a2f033f0.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Cold storage of the green lacewing, Chrysoperla carnea eggs ذخیره سازی تخم های بالتوری سبز، Chrysoperla carnea در دمای پایین 11 22 12998 10.22034/arpp.2021.12998 FA فاطمه هنرمند گل بته گروه گیاه‏پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. علی افشاری گروه گیاه‏پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. علی ندیمی گروه گیاه‏پزشکی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. محمود جوکار موسسه تحقیقات پنبه کشور، گرگان، ایران. Journal Article 2021 06 23 Abstract <span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman', serif; color: #0d0d0d; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">Cold storage is a common technique to prolong the shelf life of the mass-reared natural enemies in insectaries. In this research, one-day and two-day old eggs of the common green lacewing, Chrysoperla carnea were stored in refrigerator (5±1°C, and full darkness) for 3, 5, 7, 10, 14, 21 and 30 days and egg hatching rate, survival and developmental times of larva and pupa as well as longevity and fecundity of adult females were subsequently assessed. Hatching percentage of both one-day and two-day old eggs did not negatively reduce for up to 7 days of cold storage (37.5 and 39.2 hatching percentages, respectively), but a significant reduction was observed in longer storage durations and reached to 0 percent after 30 days. The effect of “age” factor on egg hatching rate was largely dependent on cold storage duration. Therefore, there was no significant difference between hatching rates of one-day old eggs compared with that of two-day old eggs up to 14 days of cold storage, while hatching percentage of two-day old eggs was significantly lower compared with that of one-day old eggs at 21 days cold storage duration. Cold storage of one-day and two-day old eggs had no adverse effect on the larval survival rates up to 14 and 10 days, respectively. But larval developmental time increased significantly even after a short 3-days duration of cold storage.Moreover, cold storage of one-day old eggs for 7 days and two-day old eggs for 3 days significantly reduced female fecundity (37.5 and 66.1 percent, respectively).In conclusion, one-day old eggs can be cold stored for up to 5 days, and cold storing of two-day old eggs is not recommended because of its high subsequent adverse effects on female longevity and fecundity. Abstract <span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman', serif; color: #0d0d0d; background-image: initial; background-position: initial; background-size: initial; background-repeat: initial; background-attachment: initial; background-origin: initial; background-clip: initial;">Cold storage is a common technique to prolong the shelf life of the mass-reared natural enemies in insectaries. In this research, one-day and two-day old eggs of the common green lacewing, Chrysoperla carnea were stored in refrigerator (5±1°C, and full darkness) for 3, 5, 7, 10, 14, 21 and 30 days and egg hatching rate, survival and developmental times of larva and pupa as well as longevity and fecundity of adult females were subsequently assessed. Hatching percentage of both one-day and two-day old eggs did not negatively reduce for up to 7 days of cold storage (37.5 and 39.2 hatching percentages, respectively), but a significant reduction was observed in longer storage durations and reached to 0 percent after 30 days. The effect of “age” factor on egg hatching rate was largely dependent on cold storage duration. Therefore, there was no significant difference between hatching rates of one-day old eggs compared with that of two-day old eggs up to 14 days of cold storage, while hatching percentage of two-day old eggs was significantly lower compared with that of one-day old eggs at 21 days cold storage duration. Cold storage of one-day and two-day old eggs had no adverse effect on the larval survival rates up to 14 and 10 days, respectively. But larval developmental time increased significantly even after a short 3-days duration of cold storage.Moreover, cold storage of one-day old eggs for 7 days and two-day old eggs for 3 days significantly reduced female fecundity (37.5 and 66.1 percent, respectively).In conclusion, one-day old eggs can be cold stored for up to 5 days, and cold storing of two-day old eggs is not recommended because of its high subsequent adverse effects on female longevity and fecundity. Keywords:Biological control, Low temperature, Mass rearing, Natural enemy, Shelf life مقدمه راسته بالتوریها (Neuroptera) شامل شش‏هزار گونه و 17 خانواده مختلف می‏باشد که از میان آنها خانواده‏‏ Chrysopidae‏(بالتوری‏های سبز یا شیرشته‏ها)، از نظر کنترل بیولوژیک آفات اهمیت بیشتری دارد (Shojaei 1997; Tauber et al. 2009). در اغلب اکوسیستمهای کشاورزی ایران، گونه‏ Chrysoperla carnea (Stephens) (بالتوری سبز معمولی)، به عنوان گونه غالب گزارش شده است (Heidari 1995; Mirmoayedi 1998; Afshari et al. 2006; Golmohammadi et al. 2012; Modarres Awal 2012; Hassanpour et al. 2014). لاروهای این بالتوری شکارگر هستند و به طیف گسترده‏ای از آفات کشاورزی از جمله شتهها، شپشکهای گیاهی، تریپسها، سفیدبالکها، پسیلها، کنههای گیاهی و تخم و لاروهای جوان بالپولکداران حمله میکنند (Tauber et al. 2009). پراکنش جغرافیایی و دامنه میزبانی گسترده، قدرت جستجوگری و تغذیه‏ بالا و مقاومت نسبی به حشره‏کش‏ها باعث شدهاند تا بالتوری سبز همواره به عنوان یک گزینه مطلوب در برنامههای کنترل بیولوژیک مد نظر باشد (Jooyandeh 1995; Shojaei 1997). پرورش انبوه این شکارگر از حدود 70 سال پیش آغاز شد و امروزه از تخم میزبان<span lang="FA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 95%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-bidi-language: FA;">های جایگزینی که به سهولت در انسکتاریومها قابل پرورش هستند، مانند شب‏پره‏‏ مدیترانه‏ای آرد، Ephestia kuehniella (Zeller)و بید غلات، Sitotroga cerealella (Oliv.)، جهت پرورش انبوه آن استفاده میشود (Jooyandeh 1995; Barri Dizaj et al. 2009, 2012; Lakzaei et al. 2011). <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ذخیرهسازی در دمای پایین یک روش مرسوم جهت افزایش ماندگاری دشمنان طبیعی و فراهم ساختن یک ذخیره‏ پایدار از آنها برای استفاده در برنامه‏های کنترل بیولوژیک محسوب می‏شود. این روش اگرچه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">امکان رهاسازی به موقع و سریع دشمنان طبیعی را در زمان طغیان آفت فراهم میسازد، اما <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">کاهش احتمالی کیفیت دشمنان طبیعی در طول مدت ذخیره‏سازی یکی از محدودیت مهم آن می‏باشد <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">(<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Colinet & Boivin 2011<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">).<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ذخیره‏سازی در سرما ممکن است جنبه‏های مختلف زندگی شکارگر مانند زندهمانی مراحل مختلف نشوونمایی، طول دوره نشوونمای مراحل نابالغ، طول عمر حشرات کامل، زادآوری حشرات ماده و نسبت جنسی را تحت تاثیر قرار دهد (<span style="font-size: 10.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Ricci et al. 2006; Coudron et al. 2007; Ruan et al. 2012; Awad et al. 2013; Yanik & Ünlü, 2015<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: SimSun; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; color: #0d0d0d; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">). به همین دلیل، آگاهی از عوامل موثر بر کارایی ذخیرهسازی در سرما و تلاش برای بهینهسازی آنها همواره مورد توجه محققان بوده چکیده ذخیره سازی در سرما یک روش رایج برای نگهداری طولانی مدت دشمنان طبیعی در انسکتاریوم ها می باشد. در این پژوهش، تخم های یک و دو روزه بالتوری سبز برای مدت زمان های سه، پنج، هفت، 10، 14، 21 و 30 روز در دمای پنج درجه سلسیوس ذخیره سازی شدند و سپس، درصد تفریخ تخم ها، زنده مانی و طول دوره نشوونمای لاروها و شفیره ها و طول عمر و زادآوری حشرات کامل بررسی شدند. ذخیره سازی تخم های یک و دو روزه در یخچال تا هفت روز بر درصد تفریخ آنها تاثیر منفی نداشت (به ترتیب با 5/37 و 2/39 درصد تفریخ) اما در مدت زمان های طولانی تر، درصد تفریخ تخم ها به طور معنی داری کاهش یافت و پس از 30 روز ذخیره سازی، به صفر رسید. تاثیر سن تخم های ذخیره سازی شده بر درصد تفریخ آنها به مدت زمان ذخیره سازی بستگی داشت به طوری که تا 14 روز ذخیره سازی، بین درصد تفریخ تخم های یک و دو روزه اختلاف معنی داری وجود نداشت اما در مدت زمان 21 روز، درصد تفریخ تخم های دو روزه کمتر از تخم های یک روزه بود. ذخیره سازی تخم های یک روزه تا 14 روز و تخم های دو روزه تا 10 روز بر زنده مانی لاروها تاثیر منفی نداشت اما طول دوره نشوونمای لاروی در تخم هایی که سه روز ذخیره سازی شده بودند، به طور معنی داری بیشتر شد. ذخیره سازی تخم های یک روزه برای هفت روز و تخم های دو روزه برای سه روز زادآوری بالتوری های ماده را به ترتیب 5/37 و 1/66 درصد کاهش داد. بر اساس نتایج این پژوهش، ذخیره سازی تخم های یک روزه بالتوری سبز در دمای پنج درجه سلسیوس حداکثر به مدت پنج روز توصیه می شود و با توجه به کاهش شدید طول عمر و زادآوری بالتوری های ماده پس از ذخیره سازی تخم های دو روزه، ذخیره سازی آنها در یخچال توصیه نمی شود.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12998_778bc9de2bd713f15b814bf129ed259a.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Evaluation of the effect of chemical methods, intercropping and mulching on weed control of Field Pumpkin (Cucurbita Pepo) ارزیابی تاثیر روش‌های شیمیایی، کشت مخلوط و مالچ بر کنترل علف‌‌های‌هرز مزرعه کدو پوست کاغذی (Cucurbita pepo) 23 32 12837 10.22034/arpp.2021.12837 FA سیروان بابائی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. قدریه محمودی گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران ندا محمدی گروه زراعت و اصلاح‌ نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران. Journal Article 2021 05 12 In order to evaluate the effect of different methods in control of weeds in pumpkin fields, an experiment was conducted based on randomized completely block design with four replications in 2019. Treatments consisted of weed free, complete weeding, mulch (clear and dark plastic), intercropping with quinoa, once weeding and three herbicides: Trifluralin (7.5 liters of commercial material per hectare) before planting and after crop growth, indaziflam (100 ml commercial material per hectare), pendimethalin (6 liters commercial material per hectare). Indaziflam and pendimethalin chemical treatments were applied after emergence on July. Results showed that the dark plastic mulch caused the maximum dry matter (141.4 g/m2) and fresh (289.8 g/m2) weight of pumpkin leaf and the maximum dry matter (78.5 g/m2) and fresh (641.6 g/m2) weight of pumpkin shoot in comparison of other treatments. In addition, dry matter of weeds got decrease up to 90 percent just through by type of dark plastic from mulch treatment and 97 percent by clear one. Furthermore, it caused 49 and 129 percent increasing respectively in fresh and dry matter weight of pumpkin. On condition of chemical control, using Trifluralin herbicide before of planting caused the fruit diameter (13.4 cm), fruit area (46 cm) and seed (35.5 g) dry matter of pumpkin so improved the yield in comparison other chemical treatments. Finally, using different mulching treatment got yield increased up to maximum, proper control of weeds and decreased the environmental pollution through decreasing of chemical materials. جهت بررسی تاثیر روش های مختلف در کنترل علف‌های هرز مزرعه کدوی پوست کاغذی، آزمایشی در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال 1398 اجرا شد.تیمارهای آزمایش شامل شاهد (بدون کنترل)، وجین تمام فصل، وجین دستی (فقط یکبار)، مالچ پلاستیکی سفید، مالچ پلاستیکی تیره، کشت مخلوط با کینوا، علف‌کش‌های تریفلورالین (قبل از کاشت و پس از رویش گیاه زراعی)، ایندازیفلم، پندی‌متالین یا پرول پس از رویش گیاه زراعی بودند. نتایج این آزمایش نشان داد که اعمال تیمار مالچ پلاستیکی تیره دارای بیشینه زیست‌توده برگ (g/m2 4/141) و همچنین زیست‌توده اندام هوایی (5/78 g/m2) کدوی پوست کاغذی در مقایسه با سایر تیمارها شد. همچنین زیست‌توده علف‌های هرز در اواخر دوره رشد در تیمار مالچ پلاستیکی تیره و مالچ پلاستیکی سفید نسبت به تیمار شاهد (بدون کنترل)، به ترتیب 90 و 97 درصد کاهش یافت. به‌علاوه این تیمار (نسبت به تیمار وجین کامل) موجب افزایش 129 درصدی وزن خشک میوه کدوی پوست کاغذی شد. استفاده از علف‌کش تریفلورالین به‌صورت قبل از کشت، منجر به حصول قطر میوه (13.4 سانتیمتر)، دور میوه (46 سانتیمتر) و وزن خشک دانه کدوی پوست کاغذی (3/35 گرم) در کدوی پوست کاغذی شد که در نتیجه آن عملکرد محصول بهتر از سایر علف‌کش‌های مورد استفاده بود. در نهایت استفاده از انواع مالچ‌های پلاستیکی منجر به عملکرد بیشینه، کنترل مناسب علف‌های‌ هرز و در عین حال منجر به کاهش آلودگی زیست محیطی از طریق کاهش مصرف سموم شیمیایی شد.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12837_d1d1d28c4ae1f12546e38a113c358cad.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Efficacy of new brands of Azoxystrobin + Difenoconazole fungicide in the control of cucumber powdery mildew disease کارایی برندهای جدید قارچ‌کش آزوکسی استروبین + دیفنوکونازول در کنترل بیماری سفیدک پودری خیار 33 46 12771 10.22034/arpp.2021.12771 FA سید رضا فانی بخش تحقیقات گیاه‌پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد، ایران حسین عظیمی مؤسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2021 04 26 Cucumber powdery mildew disease which is caused by Golovinomyces cichoracearum, is one of the most important diseases of cucumber in Iran and world. In this study, the efficacy of two new fungicides, Safir® SC 32.5% and Diforobin SC 32.5%, in the control of cucumber powdery mildew disease were evaluated. Experiments were carried out in Alborz and Tehran provinces in a Randomized Complete Block Design (RCBD) with 9 treatments and 4 replications under greenhouse conditions. Treatments included 0.5, 0.6 and 0.75 ml/L of Safir®; 0.5, 0.75 and 1 ml/L of Diforobin; 0.4 ml/L of tetraconazol (Domark® EC 10%) and 5 g/L of bicarbonate potassium (Kaliban® SL 85%) along with control without any spraying. Foliar applications of fungicides started once after early symptoms appearance and followed up at 5-10 days intervals. Evaluation of the treated plots were done before each spraying and 12 days after last spraying as the disease severity index (DSI). Disease severity was classified using the Horsfall and Barrat scale. Mid-point of disease severity calculated for each plant. The efficacy comparisons revealed that Safir® 0.75 ml/L, Diforobin® 0.75 and 1 ml/L and Domark® 0.4 ml/L as a standard treatment had the same effects due to statistical points and decreased the Area Under the Disease Curve by the 90% compared to unsprayed check treatment. Based on the results, the fungicides Safir® and Diforobin® may be recommended to be used for registration at 0.75 ml/L for 7 to 14-days intervals. سفیدک پودری با عامل Golovinomyces cichoracearum یکی از بیماریهای مهم خیار است. در این مطالعه تأثیر قارچ‌کش آزوکسی استروبین 20% + دیفنوکونازول 5/12% با نامهای تجاری سفیر® SC 32.5و دیفوروبین® SC 32.5 در پیشگیری از این بیماری در استان های البرز و تهران بررسی شد. آزمایشات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با نه تیمار و چهار تکرار در شرایط گلخانه انجام شد. تیمارها شامل سفیر با دوزهای 5/0، 6/0 و 75/0 درهزار، دیفوروبین با دوزهای 5/0، 75/0 و 1 درهزار، تتراکونازول (دومارک® EC 10%) با دوز 4/0 در هزار به عنوان قارچکش آلی مرجع و بیکربنات پتاسیم SP 85% (کالیبان®) با دوز 5 درهزار به عنوان قارچ کش معدنی مرجع و نیز شاهد بدون محلول پاشی بودند. محلول پاشی کرت های آزمایشی با مشاهده اولین علائم بیماری آغاز و در چهار نوبت با فاصله 10-5 روز ادامه یافت. ارزیابی کرت های آزمایشی قبل از هر نوبت محلول‌پاشی و 12 روز بعد از آخرین محلول پاشی به طریق هورسفال و بارات انجام شد. شدت بیماری برای هر بوته انتخابی با استفاده از میانه کلاسها تعیین و سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری برای هر کرت محاسبه شد. مقایسه اثربخشی تیمارها نشان داد که قارچکش سفیر با دوز 75/0درهزار، قارچ کش دیفوروبین با دوزهای 75/0 و 1 درهزار و قارچ کش دومارک با دوز 4/0 درهزار حدود 90 درصد سطح زیر منحنی پیشرفت بیماری را نسبت به شاهد بدون محلول پاشی کاهش و در پایینترین گروه آماری قرار گرفتند. نتایج نشان داد دوز 75/0 درهزار از قارچ کش های سفیر و دیفوروبین مناسب‌ترین دوز برای مهار بیماری، با فاصله سم پاشی 14-7 روز است.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12771_1a1154ea0a0e6ee9708644334dfe2e3c.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 The effect of Persian lilac and fig plant crude aquatic and ethanolic extracts on disease caused by Cucumber mosaic virus in cucumber (Cucumis sativus) plants under greenhouse condition اثر عصاره های خام آبی و اتانولی گیاهان انجیر و زیتون تلخ بر بیماری ناشی از ویروس موزائیک خیار در گیاه خیار(Cucumis sativus) در شرایط گلخانه 47 61 12779 10.22034/arpp.2021.12779 FA مریم سنجریان گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0001-9588-1661 فرشاد رخشنده رو گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سعید رضائی گروه گیاهپزشکی، دانشکده علوم کشاورزی و صنایع غذایی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2021 04 27 Abstract Persian lilac (Melia azedarach) of Meliaceae family and fig (Ficus carica) of Moraceae family are considered to be as important medicinal plants native to Iran. In this study, the antiviral effect of the crude ethanolic and aquatic extracts of the persian lilac and fig plants in decreasing disease severity caused by Cucumber mosaic virus (CMV) in cucumber plants was assessed using with the double antibody sandwich ELISA (DAS-ELISA) and Semi quantitative-RT-PCR (Sq-RT-PCR). In addition, the transcription level of pathogenesis related protein-1 (PR-1), resistance and specific activity of phenylalanine ammonia- lyase (PAL) enzyme were evaluated using Sq-RT-PCR assay. ELISA results showed that the presence level of CMV in cucumber seedlings was significantly decrease up to 15 days after their treating with the 100 ppm of ethanolic and 1000 ppm of aquatic extracts of fig and persian lilac plants in compare to the non-treated control plants. The PR-1 expression level and PAL enzyme specific activity were also significantly increased compared to the non-treated control infected plants in samples treated with the ethanolic extracts of persian lilac and fig plants at the concentration of 100 ppm up to 15 days after treatments. Disease severity was also significantly decreased in cucumber seedlings treated with the 100 ppm concentration of ethanolic extract of the persian lilac and fig plants. Totally, results of this study indicated that the systemic acquired resistance might be activated against CMV by applying ethanolic extracts of persian lilac and fig plant used in this study in treated cucumber seedlings through different molecular and biochemical mechanisms. چکیده زیتون تلخ (Melia azedarach) از خانواده Meliaceae و انجیر (Ficus carica)از خانواده Moraceae، گیاهان مهم دارویی بومی ایران هستند. در این تحقیق اثر عصاره های خام آبی و اتانولی گیاهان زیتون تلخ و انجیر در کاهش شدت بیماری ناشی از ویروس موزائیک خیار (Cucumber mosaic virus, CMV) در بوته های خیار با استفاده از آزمون ساندویچ دوطرفه الایزا (DAS-ELISA) و (Sq-RT-PCR) Semi quantitative-RT-PCR مورد سنجش قرار گرفت. همچنین از آزمون Sq-RT-PCR برای سنجش میزان نسخه برداری ژن PR-1 استفاده گردید و فعالیت اختصاصی آنزیم فنیل آلانین آمونیوم لیاز (PAL) سنجش شد. نتایج آزمون الایزا نشان داد میزان حضور CMV در گیاهچه های خیار، 1۵روز بعد از تیمار با غلظت های ppm۱۰۰ عصاره اتانولی و ppm۱۰۰۰ عصاره آبی انجیر و زیتون تلخ در مقایسه با شاهد آلوده بدون تیمار به طور معنی داری کاهش پیدا کرده است. همچنین بیان ژن PR-1 پس از تیمار نمونه ها با عصاره اتانولی انجیر و زیتون تلخ در غلظت ppm 100 به طور معنی داری افزایش یافته و فعالیت اختصاصی آنزیم PAL در نمونه های تیمارشده با عصاره اتانولی انجیر و زیتون تلخ در غلظت ppm 100 تا 15 روز بعد از اضافه شدن عصاره در مقایسه با نمونه های آلوده تیمار نشده به طور معنی داری افزایش یافت و شدت بیماری ناشی از CMV در گیاهچه های خیار تیمار شده با عصاره اتانولی انجیر و زیتون تلخ در غلظت ppm 100 به طور معنی داری کاهش یافت. نتایج این بررسی در مجموع بیانگر فعال شدن احتمالی مقاومت سیستمیک اکتسابی در برابر CMV در گیاهچه های خیار از طریق سازوکارهای مختلف مولکولی و بیوشیمیایی توسط عصاره های الکلی گیاهان انجیر و زیتون تلخ مورد استفاده در این پژوهش می باشد.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12779_2a3c0656c1c47ec423c8f55d7e16c133.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Control of cabbage aphid, Brevicoryne brassicae on oilseed rape using none chemical products in East Azerbaijan province کنترل شته مومی کلم Brevicoryne brassicae روی کلزا با استفاده از ترکیبات غیرشیمیایی در استان آذربایجان شرقی 63 69 12907 10.22034/arpp.2021.12907 FA فرناز سیدی صاحباری بخش تحقیقات گیاهپزشکی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران. جلال شیرازی بخش تحقیقات کنترل بیولوژیک، مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران. علیرضا مهاجر مؤسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، تهران، ایران. مسعود تقی زاده بخش تحقیقات گیاهپزشکی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبریز، ایران. Journal Article 2021 06 07 Abstract Botanical pesticides and oils are considered as suitable alternatives to the chemical insecticides in the integrated pest management program due to environmental compatibility, low toxicity to non-target organisms and low environmental stability. In this study, the effects of field concentrations of four botanicals and one biological control agent in the control of cabbage aphid were investigated during two years. The treatments including botanical product PalizinÒ (in two treatments without and with Citra-PlusÒ oil), commercial Neem product (Neem-AzalÒ), DayabonÒ botanical product and a biological product based on Beauveria bassiana, in comparison with the control were used in the stem growth stage of the oilseed rape. The experiment was performed in a randomized complete block design with 6 treatments and 4 replications. The effectiveness of the treatments was evaluated by sampling and comparing the aphid population during 4 times: one day before treatment, 3, 7 and 10 days after treatment. Henderson-Tilton formula was used to calculate the percentage of modified losses. The results of study showed that the treatments of PalizinÒ, PalizinÒ + Citra-PlusÒ oil and DayabonÒ are effective compounds in the control of cabbage aphid and can be considered as a suitable alternative to chemical insecticides in the integrated management program of this pest. Neem-AzalÒ and Naturalis-LÒ products are not effective in controlling cabbage aphid. چکیده حشره کش ها و روغن های گیاهی به دلیل داشتن سازگاری زیست محیطی، سمیت کم برای موجودات غیر هدف و پایداری کم در محیط زیست، به عنوان جایگزین مناسبی برای سموم شیمیایی در برنامه مدیریت تلفیقی آفات مطرح می باشند. در این تحقیق تأثیر چهار ترکیب گیاهی و یک فرآورده بیولوژیک در کنترل شته مومی کلم طی دو سال زراعی در مزرعه کلزا مورد ارزیابی قرار گرفت. تیمارهای مورد بررسی شامل دوزهای مزرعه ای از حشره کش گیاهی پالیزینÒ (در دو تیمار به تنهایی و همراه با روغن گیاهی سیترا-پلاسÒ)، فرآورده تجاری چریش (نیم-آزالÒ)، حشره کش گیاهی دایابونÒ و فرآورده بیولوژیک ناتورالیس-الÒ بر پایه قارچ Beauveria bassiana بودند که در مقایسه با شاهد (آبپاشی) در مرحله ساقه دهی کلزا در قالب طرح آماری بلوک های کامل تصادفی بررسی شدند. ارزیابی میزان کارایی تیمارها با نمونه برداری و مقایسه جمعیت شته ها در ساقه های انتخابی از هر کرت، طی چهار نوبت در زمان های یک روز قبل از محلول پاشی و سه، هفت و 10 روز پس از آن صورت گرفت. برای محاسبه درصد تلفات اصلاح شده از فرمول هندرسون تیلتون استفاده شد. نتایج بررسی نشان داد که تیمارهای پالیزینÒ و پالیزینÒ + روغن سیترا-پلاسÒ و دایابونÒ مؤثرترین ترکیبات در کنترل شته مومی بوده و می توانند به عنوان جایگزین مطلوبی برای حشره کش های شیمیایی در برنامه مدیریت تلفیقی این آفت مورد توجه قرار گیرند. فرآورده های نیم-آزالÒ و ناتورالیس-الÒ کارآیی چندانی در کنترل شته مومی کلم ندارند.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12907_394dc2a49cd9410ec28afdaae493b3f7.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Efficiency and residue levels of a new acaricide, cyflumetofen (Danisaraba® SC, 20%) for control of Tetranychus urticae on greenhouse cucumber کارایی کنه‌کش جدید سایفلومتوفن (دانی‌سارابا®؛ 20 % SC,) برای کنترل کنه‌ تارتن دو لکه‌ای Tetranychus urticae و بررسی باقیمانده آن در خیار گلخانه‌ای 71 78 12778 10.22034/arpp.2021.12778 FA فریبا اردشیر بخش تحقیقات جانورشناسی، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشو، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. احمد حیدری موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، بخش تحقیقات آفت کش‌ها، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. پیمان نامور بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، جیرفت، ایران. وحیده مهدوی موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، بخش تحقیقات آفت کش‌ها، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. عزیز شیخی گرجان موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، بخش تحقیقات آفت کش‌ها، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. Journal Article 2021 04 27 Abstract Abstract Tetranychus urticae is one of the most important cucumber pests in the Iranian greenhouses. The efficacy of cyflumetofen (Danisaraba® SC 20%) with two concentrations of 0.75 and 1.0 ml/lit was evaluated and compared with two conventional pesticides, tetradifone (Tedion® EC 7.5%) and spiromesifen (Obron® SC 24%) in cucumber greenhouses of Jiroft and Varamin cities and the cyflumetofen residual amount with two doses was measured. Sampling was done at 1 day before spraying and 3, 7 and 14 days after spraying, and the number of alive mites was counted. In both cities, there was significant difference among treatments for 3 and 7 days after spraying and the effectiveness was higher at 7th day, then it reduced on the following days. In Jiroft, at 7th day after spraying, cyflumetofen 1.0 ml/l had the highest effect with 96% efficiency, followed by spiromesifen, cyflumetofen 0.75 ml/l, and tetradifone with 95, 84, and 73%, respectively. In Varamin, the efficacy of cyflumetofen 1.0 and 0.75 ml/l, spiromesifen and tetradifone at 7th day after spraying was 91.5, 72, 70% and 67.25%, respectively. To investigate the residual amount of cyflumetofen, 20 samples of cucumber fruit were extracted and analyzed in the laboratory. The results showed that spraying cyflumetofen in two used concentrations did not leave any residues on the cucumbers fruits at 3 and 7 days after treatment. Overall, the results showed that the cyflumetofen 1.0 ml/lit compared with tetradifone and spiromecifen can be used as suitable acaricide to control spider mite in cucumber greenhouse. چکیده کنه Tetranychus urticae از آفات مهم خیار در گلخانه‌های کشور محسوب می‌شود. کنه‌کش سایفلومتوفن (دانی‌سارابا®20% SC,) با دو غلظت 0/75 و 1/0 در هزار در گلخانه‌های خیار جیرفت و ورامین با دو آفت‌کش تترادیفون (تدیون® 5/7% (EC, و اسپیرومسیفن (ابرون® 24%SC, ) مقایسه شدند و میزان باقیمانده سایفلومتوفن در خیار گلخانه‌ای اندازه‌گیری شد. نمونه‌برداری یک روز قبل از سم‌پاشی و سه، هفت و 14 روز بعد از سم‌پاشی انجام شد و تعداد کنه‌های زنده شمارش شدند. در هر دو شهر، برای همه تیمارها تفاوت معنی‌داری در سه و هفت روز پس از سم‌پاشی مشاهده شد که تاثیر آنها در روز هفتم بیشتر بوده و سپس اثر کاهشی داشته است. در جیرفت در هفت روز پس از سم‌پاشی، سایفلومتوفن 1/0 در هزار بیشترین تاثیر را با 96% نشان داد و سپس اسپیرومسیفن، سایفلومتوفن 0/75 و تدیون به ترتیب 95%، 84% و 73% تاثیر را داشتند. در ورامین تاثیر سایفلومتوفن 1/0 و 0/75 در هزار، اسپیرومسیفن و تدیون در هفت روز پس از سم‌‌پاشی به ترتیب 91/5، 72، 70 و 25/67% بود. برای بررسی میزان باقیمانده سایفلومتوفن در آزمایشگاه، بیست نمونه خیار یک کیلوگرمی استخراج و آنالیز شد. آنالیز باقیمانده سایفلومتوفن 1/0 و 0/75 در هزار در نمونه‌های‌ خیار نشان داد که در سه و هفت روز پس از سم‌پاشی، باقی‌مانده قابل اندازه‌گیری در خیار وجود نداشت. نتایج نشان می دهد که کنه‌کش سایفلومتوفن 1/0 در هزار در مقایسه با تترادیفون و اسپیرمسیفن می‌تواند به عنوان کنه‌کش مناسب برای کنترل کنه تارتن دو لکه‌ای در گلخانه خیار مورد استفاده قرارگیرد.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12778_bad2c282341e4f580206c5774143f28f.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Life table parameters of Thrips tabaci on lentil and chickpea at laboratory conditions ویژگی های زیستی تریپس پیاز Thrips tabaci روی عدس و نخود در شرایط آزمایشگاهی 79 90 12744 10.22034/arpp.2021.12744 FA بهزاد میری گروه گیاه پزشکی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. ناصر معینی نقده گروه گیاه پزشکی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. حسنعلی واحدی گروه گیاه پزشکی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. مجید میراب بالو گروه گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران. Journal Article 2021 04 18 Abstract Onion thrips, Thrips tabaci is the most well-known and most common polyphagous thrips worldwide and is one of the major pests of legume fields, causing significant damage to various crops each year. In this study the life table parameters of onion thrips was studied on lentil and chickpea plants at laboratory conditions (25 ± 1°C, 70 ± 5% RH and 16: 8 h L: D). The total life cycle fromegg to adult and the mean adult longevity on lentil and chickpea plants were calculated as 13.81 and 15.81 days, and 13.44 and 13.91 days respectively. The females laid 43.90 and 24.84 eggs on average. The immature mortality was 10.37 and 19.78 on lentil and chickpea, respectively. The net reproductive rate (R0) was 39.51 and 20.22, and the intrinsic rate of increase (rm) was 0.185 and 0.133 respectively. The finite rate of increase (λ) was 1.20 and 1.14. However, mean generation time (T) and doubling time (DT) on two host plants was calculated as 19.81, 22.47 and 3.73, 5.18 day. The results showed that all of the life table parameters of T. tabaci on lentil plant were statistically significantly different from chickpea plant. According to these results, it seems that lentil is a more suitable host plant for onion thrips. چکیده تریپس پیازThrips tabaci پلی فاژترین و عمومی ترین تریپس شناخته شده در دنیا بوده و یکی از آفات مهم مزارع حبوبات می باشد و هر ساله خسارت قابل توجهی را به محصولات مختلف وارد می کند. در این مطالعه شاخص های رشدی و آماره های جدول زندگی تریپس پیاز،روی دو گیاه عدس و نخود در شرایط آزمایشگاه (دمای 1 ± 25 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 5 ± 70 درصد و طول دوره روشنایی به تاریکی 16 به 8 ساعت) مطالعه شد. طول دوره زندگی آفت از تخم تا مرحله بلوغ و میانگین طول عمر حشرات بالغ روی دو میزبان عدس و نخود به ترتیب برابر با 81/13 و 81/15 روز و 44/13 و 91/13 روز محاسبه گردید. میانگین تخم گذاری به ترتیب برابر با 90/43 و 84/24 عدد تخم بود. مرگ و میر پیش از بلوغ روی میزبان عدس و نخود به ترتیب برابر با 37/10 و 78/19 درصد بود. نرخ خالص تولید مثل (R0) به ترتیب 51/39 و 22/20 ونرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) روی عدس و نخود به ترتیب 0/185 و 0/133 بود. نرخ متناهی افزایش جمعیت (λ) نشان داد که جمعیت تریپس پیاز روی گیاهان نخود و عدس به ترتیب در هر روز نسبت به روز قبل 20/1، 14/1 برابر شده است. هم چنین میانگین زمان یک نسل (T) و زمان لازم برای دو برابر شدن جمعیت (DT) روی دو میزبان به ترتیب برابر با 81/19، 47/22 روز و 73/3، 18/5 روز بود. نتایج به دست آمده نشان داد که تمام شاخص های رشدی و آماره های تریپس پیاز روی گیاه عدس از لحاظ آماری دارای اختلاف معنی داری نسبت به گیاه نخود بود. با توجه به نتایج به دست آمده به نظر می رسد که گیاه عدس میزبان مناسبی برای جمعیت تریپس پیاز است.

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12744_03f055b65c3667f8e23bebb1f98a416e.pdf

دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 10 2 2021 06 22 Occurrence of the TTKSK (Ug99) race of Puccinia graminis f. sp. tritici in northwest of Iran (Hashtrood region) گزارش نژاد پرآزار (TTKSK (Ug99 قارچ Puccinia graminis f. sp. tritici از شمال غرب ایران (منطقه هشترود) 91 93 12838 10.22034/arpp.2021.12838 FA علی عمرانی بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران رامین روح پرور موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران. بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان‌شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران. Journal Article 2021 05 12 Stem or black rust caused by Puccinia graminis f. sp. tritici (Pgt) is one of the most important fungal diseases of wheat in the world. So far, several physiological races of Pgt (more than 200 races with different pattern of pathogenicity) have been identified worldwide. One of the most virulent recognized stem rust races is the race TTKSK (Ug99) that was first observed in Uganda in 1998. Gene Sr31 had created resistance to stem rust on wheat in more than 40 years to the point where it was imagined eradicating this disease (Pretorius et al. 2000). The Ug99 race was reported from Kenya in 2002, Ethiopia in 2003, and Yemen in 2006. There has been evidence for the arrival of this race in Iran since 2001, but official report of this race was delayed until 2007, probably due to unfavorable environmental conditions for establishment and spread of the disease (Nazari et al. 2009). The hypothetical route of movement and migration of this race is from the African continent to Central Asia and the Indian subcontinent through Iran. In Iran, the race TTKSK (Ug99) was reported for the first time from Borujerd and Hamedan in 2007, then observed in Ahwaz and Azadgan plain of Khuzestan in 2009, again observed from Borujerd in 2011 and Kelardasht of Mazandaran province in 2013 (Patpour 2013). In the year 2016 infected leaf and stem samples of the wheat stem rust disease were collected from different areas of country and after transferring to the greenhouse of the rusts of Seed and Plant Improvement Institute, Karaj, three isolates were single-pustule and proliferated. Following single-pustulating of isolates, employing the Jin et al. (2008) method, stem rust races were determined using a set of 20 North American differential genotypes. The infection type of differential genotypes was recorded 14 days after the inoculation; based on a modified scale of 0-4 McIntosh et al. (1995). According to the results, isolate of Pgt that was collected from the Hashtrood area of the East Azarbaijan province was identified as TTKSK (Ug99). In addition, along with international differential genotypes, the commercial cultivars of Shiroudi, Falat and MV17, having the Sr31 gene in their background, was used (Patpour 2013). Regarding the emergence of high-infection type on differential genotypes and commercial cultivars, the isolate from the Hashtrood region was confirmed as race TTKSK (Ug99) (Fig. 1). Since stem rust has not been a serious disease on wheat in the cold climate of the country, according to studies, resistant cultivars to wheat stem rust in cold climates are limited (Patpour 2013). Proper management strategies for the control Ug99 race and its variants are urgently required to avoid possible epidemics and economic crop losses under favorable environmental conditions, and consequent spread of this disease in the country which could lead to reduced food security in Iran and the countries on the migration route of the race. According to the Food and Agriculture Organization (FAO), if the Ug99 race and its variants remain controlled, global production of wheat will be directly reduced by up to 37% (Anonymous 2014). زنگ ساقه یا زنگ سیاه با عامل (Pgt) Puccinia graminis f. sp. tritici یکی از بیماری های مهم قارچی گندم در جهان به شمار میآید. تاکنون نژادهای فیزیولوژیک متعددی از قارچ Pgt (بیش از 200 نژاد متفاوت از لحاظ الگوی بیماریزایی) در سطح جهان شناسایی شده است. یکی از نژادهای بس یار پرآزار این قارچ، نژاد (Ug99) TTKSK میباشد که روی ژن مقاومت Sr31 گندم پرآزاری داشته و اولین بار در سال ١٩٩٨ در اوگاندا مشاهده شد. ژن Sr31 بیش از 40 سال سبب ایجاد مقاومت گندم نسبت به بیماری زنگ ساقه در جهان شده بود تا جایی که تصور می شد این بیماری در حال ریشه کن شدن می باشد. با ظهور نژاد Ug99 خسارت های بسیار زیادی به محصول گندم تحمیل شد (Pretorius et al. 2000). نژاد Ug99 پس از اوگاندا در سال ٢٠٠٢ از کنیا، در سال ٢٠٠٣ از اتیوپی و در سال ٢٠٠٦ از یمن گزارش شد. شواهد ورود این نژاد از سال 2001 در ایران وجود داشت، اما احتمالا به علت مساعد نبودن شرایط محیطی برای استقرار و گسترش آن، گزارش رسمی این نژاد تا سال 2007 به تاخیر افتاد (Nazari et al. 2009). مسیر فرضی حرکت و مهاجرت این نژاد از قاره افریقا به سمت آسیای میانه و شبه قاره هند از طریق ایران میباشد. نژاد Ug99 در سال 1386 (2007 میلادی) از مناطق بروجرد و همدان، در سال 1388 از مناطق اهواز و دشت آزادگان استان خوزستان، در سال1390 مجددا از بروجرد و در سال 1392 از کلاردشت استان مازندران گزارش گردید (Patpour 2013). در سال 1395 نمونه های برگ و ساقه‌ آلوده به بیماری زنگ ساقه از مناطق مختلف کشور جمع آوری شدند و پس از انتقال به گلخانه‌ زنگ ساقه موسسه تحقیقات اصلاح تهیه نهال و بذر کرج، مراحل جداسازی، خالص سازی و تکثیر جدایه ها انجام یافت. از هر یک از نمونه‌ها سه جدایه تک جوش شده تکثیر گردید. به منظور تعیین نژاد جدایه ها از مجموعه‌ 20 تایی ارقام استاندارد و افتراقی آمریکای شمالی و از روش کددهی Jin et al. (2008) استفاده شد. تیپ آلودگی ژنوتپ های افتراقی 14روز پس از مایه زنی براساس مقیاس تغییر یافته صفر تا چهار McIntosh et al. (1995) ثبت گردید. نتایج نشان داد نژاد مربوط به جدایه‌ Pgt جمع‌آوری شده از منطقه‌ هشترود استان آذربایجان شرقی (شمالغرب کشور) (Ug99) TTKSK می باشد. برای اطمینان بیشتر، تک جوشی از روی ژنوتیپ افتراقی Sr31/6*LMPG حامل ژن Sr31 مجددا تکثیر و تعیین نژاد گردید. در کنار ژنوتیپ های افتراقی بینالمللی از ارقام تجاری شیرودی، فلات و MV17 که وجود ژن Sr31 با استفاده از نشانگرهای مولکولی اختصاصی در آنها قبلا تایید شده بود (Patpour 2013)، نیز استفاده شد. با توجه به ظهور مجدد تیپ آلودگی بالا (3+ تا 4) بر روی ژنوتیپ های افتراقی زنگ ساقه حامل ژن Sr31 و ارقام تجاری مذکور، حضور نژاد (Ug99) TTKSK در منطقه مذکور تایید گردید (شکل 1). از آنجا که در گذشته زنگ ساقه در اقلیم سرد کشور از اهمیت چندانی برخوردار نبوده، طبق بررسی های انجام یافته، ارقام و لاین های گندم مقاوم به بیماری زنگ ساقه در اقلیم سرد محدود میباشند (Patpour 2013). چنانچه هرچه زودتر اقدامات عملی برای مقابله با نژاد Ug99 و واریانت های احتمالی آن صورت نگیرد، همه گیری و خسارت زنگ ساقه به شرط وقوع شرایط محیطی مساعد بسیار محتمل بوده و گسترش این بیماری در کشور می تواند امنیت غذایی را در ایران و کشورهای واقع در مسیر مهاجرت این نژاد تهدید نماید. براساس گزارش سازمان خواروبار جهانی (فائو) در صورت عدم کنترل و گسترش نژاد Ug99 و واریانت های احتمالی آن تولید جهانی محصول گندم به طور مستقیم تا ٣٧ درصد در خطر کاهش قرار می گیرد (Anonymous 2014).

https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_12838_27df97219ecbaee9ed819195b92ba873.pdf