دانشگاه تبریز پژوهش های کاربردی در گیاهپزشکی 2383-1855 6 4 2018 02 20 Identification and Pathogenicity Assay of Hyphomycetous Fungi Associated with Wheat Root and Crown Rot in Zanjan Province شناسایی و بررسی بیماری زایی قارچ های هیفومیستی مرتبط با ریشه و طوقه ی گندم در استان زنجان 37 52 7136 FA لیلا عبدی پور اصل دانشجوی سابق کارشناسی ارشد بیماری شناسی گیاهی، گروه گیاه پزشکی، دانشگاه زنجان. رقیه همتی دانشیار بیماری شناسی گیاهی، گروه گیاهپزشکی، دانشگاه زنجان. رسول زارع استاد پژوهش موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران. محمدطاهر هرکی نژاد دانشیار بیوتکنولوژی، پژوهشکده ی فن آوری های نوین زیستی و گروه علوم دامی دانشگاه زنجان. علیرضا علیزاده استادیار گروه گیاهپزشکی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران. Journal Article 2018 03 05 <strong>چکیده</strong> گندم به عنوان استراتژیک­ترین محصول کشاورزی، در امنیت غذایی بشر از اهمیت زیاد برخوردار بوده و بیش­ترین سطح زیر کشت در کشور را به خود اختصاص داده است. قارچ­های موجود روی ریشه و طوقه­ی این گیاه در میزان تولید و عملکرد آن نقش بسزایی دارند. لذابه منظور شناسایی فلور قارچی ریشه و طوقه­ی گندم در استان زنجان، در طی سال زارعی 90-1389 از 58 مزرعه­ی گندم کشت دیم و آبی استان نمونه برداری به عمل آمد و در مجموع 286 جدایه­ی قارچ بدست آمد که از این میان، 248 جدایه متعلق به هیفومیست­ها بر اساس ویژگی­های پرگنه، ویژگی­های میکروسکوپی و استفاده از کلید­های معتبر مورد بررسی قرار گرفتند. جهت کمک به شناسایی، جدایه­ها تکثیر شده و توالی­یابی نواحی ITS1-5.8S-ITS2 توسط جفت آغازگر ITS1/ITS4 انجام شد و این جدایه­ها در 10 جنس و 23 گونه (<em>Alternaria alternata, A. atrum, A. chlamydospora,</em><em> A. tenuissima, Aspergillus</em><em> auricomus, A. niger, Bipolaris. sorokiniana, Botrytis cinerea, Curvularia australiensis, C. inaequalis, Fusarium acuminatum, F. avenaceum, F. chlamydosporum, F. equiseti, F. redolens, F. sambucinum, F. scirpi, F. solani,</em><em> F. tricinctum,</em><em> Microdochium nivale, Periconia circinata, Penicillium chrysogenum, Trichoderma atroviride,</em>) قرار گرفتند. آزمون بیماری­زایی برخی از جدایه­های قارچی بدست آمده در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار برای هر تیمار در شرایط گلخانه انجام شد. نتایج نشان داد که قارچ­های <em>B. cinerea</em><em>، </em><em>B. sorokiniana</em><em>، </em><em>F. avenaceum</em><em>، </em><em>F. acuminatum</em><em>،</em><em> P. circinata</em><em>، </em><em>C. australiensis</em><em>، </em><em>F. equiseti</em><em>، </em><em>F. solani</em> و <em>A. chlamydospora</em> سبب ایجاد علائم بیماری در میزبان با شدت­های مختلف شدند. در این بین قارچ­های <em>B. cinerea</em><em>،</em> <em>B. sorokiniana</em>، <em>F. avenaceum</em>و<em>F.</em> <em>acuminatum</em> به ترتیب بیش­ترین علائم نکروز را در ریشه ایجاد کردند. در میان گونه­های شناسایی شده قارچ <em>A. auricomus</em>برای نخستین بار از ریزوسفر گندم در ایران و قارچ­های <em>A. tenuissima, B. cinerea, C. inaequalis, E. chlamydospora,.F. avenaceum, F. chlamydosporum</em><em>,. </em><em>F scirpi, F. tricinctum, M. nivale, P. circinata, P. chrysogenum</em>و<em> T. atroviride</em>برای نخستین بار از استان زنجان گزارش می­شوند. بیماری­زایی قارچ <em>B. cinerea</em> روی گندم نیز برای اولین بار از ایران گزارش می­شود.   <strong> </strong> https://arpp.tabrizu.ac.ir/article_7136_7bd183bc6551fa19338d4fac8cd67024.pdf